Bestecilik ve Orkestra Şefliği Ana Sanat Dalı 2

Türkiye’nin önde gelen besteci ve müzik insanlarından Ahmed Adnan Saygun tarafından kurulan Bestecilik ve Orkestra Şefliği Anasanat Dalı 1976 yılından beri bestecilik, orkestra şefliği ve teori alanlarında sanatçı, uzman ve eğitimci yetiştiren bir programdır. Kariyerini Türkiye’de ve yurt dışında sürdüren sayısız besteci, orkestra şefi ve icracının yetişmesinde pay sahibidir. Günümüzde de Türkiye’de bestecilik alanında en çok tercih edilen, en rekabetçi lisans, yüksek lisans ve sanatta yeterlik (doktora) programlarını yürütmektedir. Her düzeyden mezunları özellikle ABD ve Avrupa ülkelerindeki önemli eğitim kurumlarına kabul edilmekte, bestecilik yarışmalarında dereceye girmekte, önemli topluluklardan eser siparişleri almaktadır.
Bestecilik ve Orkestra Şefliği Anasanat Dalı Bestecilik Sanat Dalı, Orkestra Şefliği Sanat Dalı ve Teori Sanat Dalı’ndan oluşur.
Bestecilik Sanat Dalı, kurulduğu 1976 yılında Ankara Devlet Konservatuvarı Kompozisyon Bölümü’nün tek alternatifiydi. O yıllardan beri genç kuşak besteci ve orkestra şeflerinin yetişmesinde ağırlık merkezinin Ankara’dan İstanbul’a kaymasına yol açacak denli önemli bir etkisi olmuştur. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi İstanbul Devlet Konservatuvarı’na kurumsal kimliğini veren bilimsel, teorik ve sanatsal arka plan büyük oranda Bestecilik Sanat Dalı’nın biçimlendirdiği çerçeve üzerine inşa edilmiştir.
Bu birimde görev üstlenen besteci ve eğitimciler arasında Cumhuriyet modernleşmesinin ilk üç kuşağını temsil eden Ahmed Adnan Saygun, Cemal Reşit Rey, Bülent Tarcan, İlhan Usmanbaş, Cengiz Tanç, Erçivan Saydam ve Ahmet Yürür yer almaktadır. 1990’lardan başlayarak Volkan Barut, Babür Tongur, Cumhur Bakışkan gibi kuramcı ve bestecilerin katılımıyla kadrosu genişlemiş, 2008’de tamamen bir lisans programı olarak yeniden yapılandırılmıştır. Halen Hasan Uçarsu, Özkan Manav, Mehmet Nemutlu, Ahmet Altınel, Ali Yunus Gencer ve İpek Mine Sonakın programın yürütücüleri arasındadır.
Orkestra Şefliği Sanat Dalı 2006 yılında Gürer Aykal öncülüğünde kurulmuş, Aykal’ın emekliliğinin ardından Antonio Pirolli ve Cem Mansur’un katkılarıyla genç sanatçı adaylarını yetiştirmiştir. Orkestra Şefliği Sanat Dalı faaliyetlerini halen Erhan Torlular ve Erdem Çöloğlu yönetiminde sürdürmektedir.
Konservatuvarın farklı programlarına solfej, müzik teorisi, armoni, müzik formları, analiz ve çalgı bilgisi alanlarında kapsamlı bir servis dersleri desteği sağlayan Teori Sanat Dalı, ilk olarak 1990’larda Volkan Barut ve Babür Tongur’un girişimleriyle kurulmuş ve faaliyete geçmiştir. Uzun bir aranın ardından, 2022 yılında Erdem Çöloğlu ve Ali Yunus Gencer’in girişimleriyle müzik araştırmacıları ve teori eğitmenleri yetiştirme hedefiyle yeniden öğrenci alımına açılmıştır. Alanın akademik ve pedagojik çerçevesi ise Erdem Çöloğlu, Ahmet Altınel, Ali Yunus Gencer, Deniz Arat Yaşat, Oya Çınar Kanık, Erhan Torlular, Melike Ay Bartın, Eda Dündar Okcebe ve Erkan Çavdaroğlu gibi alanında uzman ve yayınlarıyla öne çıkan öğretim elemanlarının katkılarıyla şekillendirilmektedir.

Bestecilik eğitiminin odağına, her öğrencinin kendi sanatsal yaklaşımını bulmasını ve kendine özgü müzik dilini ortaya çıkarmasını koyan Bestecilik Sanat Dalı’nın misyonu, yapıtları icra edilen aktif besteciler yetiştirmektir. Program, bu amaca yönelik olarak Batı sanat müziğinin klasik disiplinleri olan armoni, kontrpuan, orkestrasyon gibi alanlarda güçlü bir altyapı sunmanın yanında çağdaş müzik stil, teknik ve yöntemlerini olabildiğince büyük bir çeşitlilik içinde aktarmayı amaçlamaktadır.
Bestecilik programı kapsamında her yarıyıl kurum içi ve kurum dışı olanaklar seferber edilerek öğrenci yapıtlarının konserlerde icra edilmesi sağlanmaktadır. Bu çalışmalar öncelikle Yeni Müzik Topluluğu dersi kapsamında yürütülür. Bu ders, genç bestecilerle genç icracıları çağdaş müzik temelinde bir araya getiren eşsiz bir deneyim ortamıdır. Öğrenci yapıtlarını zaman zaman konservatuvar senfoni orkestrasının konser programlarına öneren Bestecilik Sanat Dalı, Sesin Yolculuğu Genç Besteciler Festivali’nin de kurucu paydaşlarından biridir. Öğrencilerin yapıtları 2006 yılındaki ilk festivalden bu yana bütün festival programlarında yer bulmuştur.
Besteciler Forumu seminerlerinde ise dünyanın farklı ülkelerinden ve Türkiye’den, aralarında Mario Davidovsky (Boston), İlhan Usmanbaş (İstanbul), Stefano Gervasoni (Paris), Klaus Ganter (Viyana), Marc André (Dresden), Kâmran İnce (Memphis), Clemens Gadenstätter (Graz), Claude-Henry Joubert (Orléans), Henry Fourés (Lyon), Adam Gorb (Manchester), Yalçın Tura (İstanbul), Ali Doğan Sinangil (İstanbul), Ertuğrul Sevsay (Viyana), Meliha Doğuduyal (Amsterdam), Juliana Hodkinson (Aarhus, Danimarka), Sven-Ingo Koch, Paul Brust (Boston), Matthias Krüger (Köln), Turgut Erçetin (Kaliforniya), Helena Tulve (Tallinn),
Ketan Bhatti (Berlin), Hideki Kozakura (Nagoya), Hiroyuki Yamamoto (Nagoya), Stefan Lienenkämper (Berlin), Ken Ueno (Kaliforniya), Diana Perez Custodio (Malaga), Zeynep Gedizlioğlu (Berlin), Adeline Wong (Singapur), Jan Risberg (Stockholm) gibi isimlerin bulunduğu pek çok besteci, kuramcı ve orkestra şefi konuk olmuştur. Forumlar müzisyenlerin yanı sıra alanlarında öne çıkan felsefeci, yazar, sosyolog, dansçı, müzikolog, bilişimci, sanat kuramcısı isimleri de ağırlamıştır. Öğrencilerimizin bu buluşmalarla edindiği bakış derinliğinin ve yaratıcı motivasyonun vazgeçilmez olduğunu düşünüyoruz.

Bestecilik ve Orkestra Şefliği ASD kapsamında lisans düzeyinde üç ayrı program yürütülmektedir. Bestecilik, orkestra şefliği ve teori programları. Bu programların ortak noktası mesleki gereksinimleri sanatsal bir yaklaşımla kazandırmak, ayrıca müzik yapıtının sanatsal yönünün tarihsel, teknik ve estetik yönlerin etkileşimi sonucu oluştuğunu göstermektir. Programların bir diğer önemli dayanağı öğrencilerin yaşayan profesyonel sanatçılarla ve müzik insanlarıyla bir araya gelmesini sağlamak, eğitimi dinamik ve canlı sanatsal bir zemin üzerine inşa etmektir.

Teori programında kuramsal çalışmalar ve eğitimci deneyimi kazandırmaya yönelik uygulamalar, teorik bilgiyi bestecilik, icra ve müzikolojik düşünceyle ilişkilendiren çok yönlü bir yaklaşım çerçevesinde yürütülür. Program, çağdaş müzik pedagojisinin temel ilkeleri doğrultusunda “bütüncül müzisyenlik” anlayışı üzerine inşa edilmiş, müfredat müzikal algı, kuram, analiz, yaratıcılık ve performans bilgisini bütünleştiren bir çerçevede kurgulanmıştır. Programda yer alan çok sayıda seçmeli ders, öğrencilere bireysel ilgi alanlarına göre derinleşebilecekleri esnek ve güncel bir müfredat yapısı sunmaktadır. Eğitim faaliyetine ek olarak, Teori Sanat Dalı 2025 yılından başlayarak İstanbul Müzik Teorisi Sempozyumları düzenlemekte, böylece Türkiye’de müzik teorisi alanında yıllardır hissedilen önemli bir akademik boşluğu doldurmayı, araştırmacılar için kalıcı bir tartışma ve paylaşım platformu yaratmayı hedeflemektedir.

Orkestra Şefliği programı, şef adaylarına farklı dönemlerdeki senfonik eserleri yönetmeleri için gerekli bilgi, donanım ve deneyimi kazandırmayı hedefler. Bu çalışmalar orkestra yönetimi, partisyon okuma, prova teknikleri gibi alan derslerinin yanında çok sayıda seçmeli dersle yürütülür. Öğrencilerin, konservatuvar orkestrası provalarına aktif gözlemci ve şef olarak katılmalarıyla desteklenir. Mezuniyet konserleri konservatuvar orkestrası ile yapılır.

Bestecilik programı mezunları serbest bestecilik, sahne ve film müziği besteciliği, aranjörlük, müzik yazımı ve editörlüğü, müzik ve sanat yönetmeni olarak çalışabilir, bestecilik ve müzik teorisi alanlarında eğitmenlik yapabilir, akademisyenliğe yönelebilirler.
Müzik Teorisi programı mezunları müzik teorisinin farklı alanlarında akademik araştırmalar yapıp üniversitelerin müzik teorisi ya da müzikoloji bölümlerinde akademik kariyerlerini sürdürebilirler. Müzik teorisinin pratik alanlarında her düzeyde eğitmenlik yapabilirler. Müzik yazarlığı, editörlük, müzik yayıncılığı, müzik arşivciliği alanlarında çalışabilirler.
Orkestra Şefliği programı mezunları senfonik orkestralarda, opera, bale ve tiyatro orkestralarında, çeşitli formasyonlardaki oda topluluklarında ve korolarda şeflik, müzik yönetmenliği, genel sanat yönetmenliği görevlerini üstlenebilir, şeflik ve müzik teorisi alanlarında eğitmenlik ve akademisyenlik yapabilirler.